ഗീതഗോവിന്ദവും ഉത്തമഗീതവും

ഈ ലേഖനം വായിക്കുന്നതിലും മെച്ചം, മാനസികതടസം തോന്നാത്ത സ്വസ്ഥമായ ഒരു വേളയില്‍  ഉത്തമഗീതവും (ബൈബിളിലെ 'പാട്ടുകളുടെ പാട്ട്' എന്ന പുസ്തകം) ജയദേവനെഴുതിയ ഗീതഗോവിന്ദവും ആദ്യന്തം ഒന്ന് വായിക്കുകയാണ്. ഭാരതത്തിലെ ക്രൈസ്തവയിടയന്മാരുടെ അഭീഷ്ടമനുസരിച്ചാണെങ്കില്‍ നല്ല വിശ്വാസികള്‍ വായിക്കാനോ പരിചയപ്പെടാനോ ശ്രമിക്കരുതാത്ത ഒരു പുസ്തകമാണ് ആദ്യത്തേത്. (രണ്ടാമത്തേതിന്റെ കാര്യം പറയുകയും വേണ്ടാ.) എന്നാല്‍ വിദേശങ്ങളില്‍ അതിന്റെ ധാരാളം പഠനങ്ങള്‍ കണ്ടെത്താം.* ഏതാണ്ട് ആറു വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുമുമ്പ്, പുതിയ നിയമത്തിന് ഒരു ഉത്തമഗീതം എന്ന എന്റെയൊരു കൊച്ചു രചന, സ്വയം ആവശ്യപ്പെട്ടതനുസരിച്ച്, മുതിര്‍ന്ന ഒരു പെണ്‍കുട്ടിക്ക് വായിക്കാന്‍ കൊടുത്തു. വീട്ടില്‍വച്ച് അതു കാണാനിടയായ അവളുടെയമ്മ, അന്നുതന്നെയെന്നെ വിളിച്ച്‌, മകള്‍ക്ക് ഇനിയെന്തെങ്കിലും വായിക്കാന്‍ കൊടുക്കുന്നത് കര്‍ശനമായി നിരോധിച്ചു. സത്യത്തെ ഭയക്കുന്ന അച്ഛനമ്മമാരും ധാര്‍മ്മികാപ്പോസ്തലരും നമ്മുടെയിടയില്‍ എണ്ണത്തില്‍ ഏറിവരുന്നതേയുള്ളൂ, കുറയുന്നില്ല. അശ്ലീലം ആദ്യം മനസ്സിലാണ് ജനിക്കുന്നതെന്നറിയാത്ത ഇത്തരക്കാര്‍ ഒരിക്കലും തുറക്കാന്‍ ധൈര്യപ്പെടാത്ത താളുകള്‍ ബൈബിളില്‍പോലും ഉണ്ടെന്നറിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്!

മേല്‍പ്പറഞ്ഞ കൊച്ചു പുസ്തകത്തില്‍ ആമുഖമായി ചേര്‍ത്തിരുന്നതാണ് ഈ ലേഖനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം. കാലാകാലങ്ങളില്‍ ദൈവം മനുഷ്യര്‍ക്ക്‌ നല്‍കിയിട്ടുള്ള സന്ദേശങ്ങളാണ് ബൈബിളിന്റെ വഹിക്കുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവര്‍ക്കും അവയുടെ അന്തരാത്ഥങ്ങള്‍ ഗ്രഹിക്കുവാന്‍, അടുത്ത കാലംവരെ, പുരോഹിതരുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. എന്നാല്‍, പഴയനിയമത്തിലെ ഈയൊരുപുസ്തകം ഔദ്യോഗിക വ്യാഖ്യാതാക്കള്‍ക്കുപോലും എന്നുമൊരു തലവേദനയായി വേറിട്ടുനിന്നു. കാരണം, സാമാന്യ സാമുദായികചട്ടങ്ങളെ കവിഞ്ഞൊഴുകുന്ന വൈകാരികതയും നഗ്നമായ ശാരീരികയടുപ്പത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉത്തമഗീതത്തിന്റെ പൊതുശൈലിയാണ്. അവയെ ലൈംഗികതക്കുനേരെയുള്ള ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ സങ്കുചിതമനോഭാവവുമായി എങ്ങനെ പൊരുത്തപ്പെടുത്തും എന്നയങ്കലാപ്പ് എന്നും വലുതായിരുന്നു. ഈ കൃതിയെ നിര്‍വചിച്ചുനിര്‍വീര്യമാക്കാനുള്ള ശ്രമം തുടരെയുണ്ടായിട്ടുമുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഇസ്രയേലും യഹോവയും തമ്മില്‍, അല്ലെങ്കില്‍, ഭാവിയിലെ ക്രിസ്തുവും തന്റെ ആത്മീയമണവാട്ടിയായ സഭയുംതമ്മിലുള്ള അടുപ്പത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഉത്തമഗീതത്തിലെ കാമദ്യോതകമായ പരാമര്‍ശങ്ങളെ മയപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്ന രീതി സഭയിലെ വ്യാഖ്യാതാക്കള്‍ക്ക് ഇന്നും പ്രിയങ്കരമാണ്.
  
എന്നാല്‍, മനുഷ്യപ്രകൃതിയോടും നൈസ്സര്‍ഗികമായ ജീവിതമാനങ്ങളോടും ബൌദ്ധികമായ ആര്‍ജ്ജവം പുലര്‍ത്തുന്ന ചിന്തകരാകട്ടെ, ഈ രചനയെ വിലയിരുത്തുന്നത്, പ്രകൃതിദത്തമായ ലൈംഗികതയുടെയും അനുരാഗത്തിന്റെയും ഉദാത്തമായ ഉത്ഘോഷങ്ങളായിട്ടുതന്നെയാണ്. ഇസ്രയേലില്‍ നിത്യോപയോഗത്തിലിരുന്ന പ്രേമഗീതങ്ങളുടെ സമാഹാരമാണ് പാട്ടുകളുടെ പാട്ട്. പ്രണയമെന്ന വികാരം മനസ്സിനെ ഹരംപിടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദൈവദാനമാണ്. അതിനെ തടയുകയോ, വ്യാഖ്യാനിച്ചു നശിപ്പിക്കുകയോ അരുത്, അതിലേര്‍പ്പെട്ടു നിര്‍വൃതിയടയുന്നവരെ നിയമച്ചങ്ങലകളിട്ടു ബന്ധിക്കരുത് എന്ന സന്ദേശമാണ് ഉത്തമഗീതത്തിന്റെ പൊരുള്‍ എന്ന് സുപ്രസിദ്ധ ബൈബിള്‍ പണ്ഡിതനായിരുന്ന പ്രൊഫെസര്‍ ഹെര്‍ബെര്‍ട്ട് ഹാഗ് നിരന്തരം വാദിച്ചിരുന്നു. സാമുദായിക സമ്മര്‍ദങ്ങള്‍ക്ക് അടിമയാകാതെ, ആത്മസൌന്ദര്യത്തോട് സമുദ്ഗമനോഭാവമുള്ള മനസ്സുകള്‍ക്ക് മാത്രമേ ഉത്തമഗീതത്തിലെ ഹൃദയരാഗങ്ങളുടെ താളവും ലയവും ആസ്വദിക്കാനാവൂ.

വൈവാഹികജീവിതചര്യകളിലൊതുങ്ങാത്തതും അനുദിന സ്ത്രീപുരുഷബന്ധങ്ങളില്‍ കാംക്ഷിക്കേണ്ട രഹസ്യഭാവചട്ടങ്ങളെ പാലിക്കാന്‍ ഒട്ടും കൂട്ടാക്കാത്തതുമായ പ്രേമ- വാത്സല്യപ്രകടനങ്ങള്‍ ഈ ഗാനങ്ങളില്‍ സമൃദ്ധമായുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്,

എന്റെ പ്രിയന്‍ തന്റെ ഉദ്യാനത്തിന്റെ
സുഗന്ധതടങ്ങളിലേക്കിറങ്ങിപ്പോയി.
ഞാന്‍ എന്റെ പ്രിയന്റേതാണ്,
എന്റെ പ്രിയന്‍ എന്റേതും. (6: 2-3)

പ്രേമഭാജനം തന്നെയാണിവിടെ ഉദ്യാനമായി നിനക്കപ്പെടുന്നത്. സുമേറിയരും ഈജിപ്തുകാരും ഇത്തരമുപമകള്‍ ധാരാളം  ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സ്ഥിരസഹവാസത്തിന്റെ വിരസതയോ, സന്തതിവ്യഗ്രതകളോ അലട്ടാത്ത കലര്‍പ്പില്ലാത്ത പരസ്പരാസ്വാദനത്തിന്റെയനുഭൂതി മാത്രമാണ് ഇവിടെ വിവക്ഷ. ലജ്ജയുടെ വേലിയേറ്റങ്ങളില്ലാത്ത, അടുക്കാനുമകലാനുമനുവദിക്കാത്ത സങ്കല്പമതിലുകളില്ലാത്ത, അനുരാഗത്തിന്റെ ലാവണ്യസീമകളില്‍ സര്‍വസ്വാതന്ത്ര്യമനുഭവിക്കുന്നവരാണ് ഉത്തമഗീതത്തിലെ നായകനും നായികയും. ഉദാഹരണത്തിന്, ഇങ്ങനെ:

ഈ ഭൂവിലലഞ്ഞു തിരിയും ഹിമകണങ്ങളേയും
ഇല്ലായ്മയില്‍ നിന്നൊളിഞ്ഞുനോക്കും പുല്ലോലയേയും
പ്രകാശവര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിട്ടുവരും കിരണങ്ങളേയും
സ്വരുമിപ്പിച്ച്, ഇന്ദ്രനീലത്തിന്റെ പ്രതിഭയേകി
എന്മിഴികളിലൂടെയത് നിന്റെയന്തരാത്മാവി-
ലെത്തിച്ച് ആനന്ദതരംഗങ്ങളെയുണര്‍ത്തുന്ന
ഈ അശരീരതേജസ്സേത്‌ ? അതെന്ത്?
അത് നമ്മെയോ, നാമതിനെയോ തെരയുന്നത്,
അന്യോന്യം നാമടുക്കുമ്പോള്‍?

മഴവില്ല് പോലെ വന്നെന്തിനെന്‍
മിഴികളെ നീ കവര്‍ന്നെടുത്തു?
ചുണ്ടുകള്‍ കൂമ്പിച്ചലിപ്പിച്ചെന്തിനെന്‍
ചങ്കിനെ നീ മാടിവിളിച്ചു?
എന്റെ ചുംബനപ്പാടുകള്‍ ഗുഹാമനുഷ്യന്റെ
ശിലാലിഖിതങ്ങള്‍ പോലെ നിന്റെയാത്മാവില്‍
മായാമുദ്രയാകട്ടെ.

ഒരു ഗീതം മാത്രമാണുത്തമഗീതമായത്,
ഒരു പാട്ട് മാത്രമാണ് പാട്ടുകളുടെ പാട്ടായത്‌,
ഒരു നീ മാത്രമാണ് എന്റെ നീയായത്! (പുതിയ നിയമത്തിന് ഒരു ഉത്തമഗീതം, സക്കറിയാസ് നെടുങ്കനാല്‍ )   

മറ്റൊരു കാര്യം ശ്രദ്ധയില്‍പെടുന്നത്, ഉത്തമഗീതത്തിലുടനീളം സ്ത്രീയാണ് ശക്തിയേറിയവള്‍, പ്രണയത്തെ നയിക്കുന്നവള്‍, എന്നതാണ്. 
എന്റെ ആത്മപ്രിയനെ രാത്രിയില്‍
ഞാന്‍ ശയ്യയില്‍ തെരഞ്ഞു, കണ്ടില്ല.
പുറത്തു നിന്ന് അവനെ പിടികൂടി
ഞാന്‍ കിടപ്പറയില്‍ കൊണ്ടുവന്നു. (3:1-4)
അത്യാഹ്ലാദത്തോടെ ഞാനവന്റെ നിഴലിലിരുന്നു.
അവന്റെ ഫലം എനിക്ക് നന്നേ രുചിച്ചു. (2:3)
 
പുരുഷമേധാവിത്തം കര്‍ശനമായി നിലവിലിരുന്നയൊരു യാഥാസ്ഥിതിക സമുദായത്തില്‍ സ്ത്രീക്ക് ഇത്രമാത്രം സ്വാതന്ത്ര്യവും തന്റേടവും അനുവദിച്ചുകൊടുക്കുന്ന മറ്റൊരു കൃതി ബൈബിളില്‍ ഇല്ലതന്നെ. സുദൃഢമായ അനുരാഗത്താല്‍ രണ്ട് വ്യക്തികള്‍ ബന്ധിതാരാകുമ്പോള്‍ ചുറ്റുപാടുകളെയും സാമാന്യ സാമൂഹികമര്യാദകളെയും വിഗണിച്ചുപെരുമാറുക സ്വാഭാവികമാണ്. ഭൂരിപക്ഷസമ്മര്‍ദ്ദങ്ങളെ വകവയ്ക്കാത്ത ശക്തിയും തേജസും അനുരാഗത്തിനുണ്ട് എന്ന് അതിപുരാതനമായ ഒരു സമൂഹം ഉത്തമഗീതത്തിലൂടെ പ്രത്യക്ഷമായി അംഗീകരിക്കുകയാണ്. നിയമങ്ങള്‍ മനുഷ്യനെ സ്വതന്ത്രനാക്കുന്നില്ലെങ്കില്‍, അവയ്ക്ക് സാധുതയില്ല. സമുദായക്കെട്ടുറപ്പിന്റെ മറവില്‍ മനുഷ്യര്‍ വച്ചുപുലര്‍ത്തുന്ന ചട്ടങ്ങളും ശീലങ്ങളും എപ്പോഴും വ്യക്തിഗതമായ ശ്രേയസ്സിന് ഗുണംചെയ്യണമെന്നില്ല. ഉന്നതിയിലേക്കുള്ള ഉത്ഥാനത്തിനു തടസ്സമുണ്ടാകുന്നതെന്തും ശ്രേഷ്ഠമല്ലെന്നുറപ്പിച്ചു പറയാം. ആത്മാവ് മാത്രമല്ല, ശരീരവും ദൈവദാനമാണെന്നും, അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അത് പാവനവും, വ്യക്തിയുടെ സമഗ്രവികസനത്തിന് ഉപാധിയാണെന്നുമുള്ള മൌലികതത്ത്വം അംഗീകരിക്കാത്ത ചട്ടങ്ങളും വിലക്കുകളും ദോഷമേ ചെയ്യൂ. തങ്ങളുടെ ചിന്തയിലും എഴുത്തിലും ഇത്തരം കടമ്പകള്‍ ചാടിക്കടന്ന വിശുദ്ധര്‍ ഏറ്റവും തീവ്ര ശരീരവിരോധിയായ കത്തോലിക്കാസഭയിലുമുണ്ടായിരുന്നു. മെതില്‍ഡെ മാഗ്ദെബുര്‍ഗ് (Methilde Magdeburg) തന്റെ ആത്മീയമണവാളന്‍ യേശുവിനോടു പറയുന്നു:
നിന്റെ ഹൃദയാഭിലാഷങ്ങള്‍ നീയെന്തിനു വെടിയണം?
എന്റെയാത്മാവിന്റെയാവൃതിയിലും
എന്റെ മാംസളഹൃത്തിലും വിരുന്നൂട്ടി
ഉമ്മവച്ച് നിന്നെ ഞാന്‍ സന്തോഷിപ്പിക്കാം.


സ്വയം ഒരു സ്ത്രീയായി സങ്കല്‍പ്പിച്ചുകൊണ്ട്, കുരിശിന്റെ യോഹന്നാന്‍ (St. John of the Cross) ദൈവവുമായുള്ളയടുപ്പത്തെ ഇങ്ങനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു:
പൂത്തുലഞ്ഞുനിന്ന എന്റെ ഹൃദയനന്ദനത്തില്‍ കിടത്തി
മയില്‍‌പ്പീലികൊണ്ട് വീശി ഞാനവനെ ഉറക്കി.
അവന്റെ മുടിയിലൂടെ ഞാന്‍ വിരലോടിച്ചു.
അവന്റെ വലതുകരമെന്നെ തടവി.
ഞാന്‍ ആനന്ദലഹരിയിലാണ്ടു.
ലോകത്തെ മറന്ന്, ധവളലില്ലിപ്പൂക്കളുടെ 
മെത്തയില്‍ ഞങ്ങള്‍ ആശ്ലേഷിച്ചുകിടന്നു. 

മനുഷ്യന്റെ അത്യഗാധവും അതിസുന്ദരവുമായ അന്തരംഗങ്ങളെ ഭാവാത്മകമായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഉത്തമഗീതമാണ് അവരുടെ ഈ ഭാവനകള്‍ക്ക് സ്രോതസ്സായിത്തീര്‍ന്നത്. എന്നാല്‍, ഇത്തരം ആധ്യാത്മികസായൂജ്യമല്ല ഗീതഗോവിന്ദത്തിലെ രാധയുടെ ഭജനലക്ഷ്യം. യഥാര്‍ത്ഥ കാമുകിയാണവള്‍. അതിനുചേരുന്ന തികച്ചും വാസ്തവികമായ സ്ഥൂലസങ്കല്പങ്ങളാണ് അവളുടേത്‌. പൂര്‍ണ്ണമായി തന്റെയിംഗിതത്തിനു വിധേയനാകുന്ന കൃഷ്ണനെയാണവള്‍ തേടുന്നത്. അതില്‍ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ല. സ്നേഹത്തിന്റെ സ്നിഗ്ദ്ധവികാരങ്ങള്‍ക്ക് സ്ത്രീ ഒരു കൂസലുമില്ലാതെ  വിധേയയാകുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ദര്‍പ്പണമായി രാധയെ കണക്കാക്കാം. ഒരു രാധയെ കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്ത പുരുഷജീവിതവും, ഒരു കൃഷ്ണനെയറിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്ത സ്ത്രീജീവിതവും ഒരിക്കലും പൂര്‍ണ്ണമല്ല.


ബ്രഹ്മചാരിയും സന്യാസിയുമായിരുന്ന നിത്യചൈതന്യയതി ഗീതഗോവിന്ദത്തിനൊരു സുന്ദരവ്യാഖ്യാനം (പ്രേമവും ഭക്തിയും) എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യചേതനയുടെ വ്യത്യസ്തഭാവങ്ങളെപ്പറ്റി ആഴമുള്ളയറിവും അംഗീകാരവുമുള്ള ജ്ഞാനിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കാമികള്‍ വിരഹാവസ്ഥയിലായിരിക്കുമ്പോഴും ശൃംഗാരത്തെയുപേക്ഷിക്കാതെ, അതിനെ വിപ്രലംഭമായി അനുഭവിക്കുന്നു. അതും പ്രേമാസ്വാദനത്തിന്റെ വകഭേദമാണ്. ഭരതനാട്യത്തില്‍ വിപ്രലംഭശൃംഗാരമെന്നൊരു വിഭാഗംതന്നെയുണ്ട്‌.

മേല്‍പ്പറഞ്ഞതിന് ഗീതഗോവിന്ദത്തില്‍നിന്നൊരുദ്ധാരണവും യതിയുടെ വ്യാഖ്യാനവും ഇതാ:
"പണ്ട് രാധയുമായി ക്രീഡിച്ചിരുന്നത് കൃഷ്ണനോര്‍ക്കുന്നു. അവളുടെ അംഗസ്പര്‍ശത്തിലൂടെയനുഭവിച്ചിട്ടുള്ള ശൃംഗാരരസം തുടരുന്നതായി അയാള്‍ സങ്കല്‍പ്പിക്കുന്നു. അവളുടെ മുഖസരോജത്തിന്റെ സൌരഭ്യം ഉള്ളിലനുഭവിക്കുന്നു. അടുത്തെന്നപോലെ അവളെ മനസ്സില്‍ കാണുകയും ശൃംഗാരോദ്വീപകമായ വാക്കുകള്‍ കേള്‍ക്കുകയുംകൂടി ചെയ്യുന്നു."

ബോധവുമബോധവും പിണഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നിടത്ത് ബുദ്ധിയുടെ പ്രതിരോധശക്തി കരുത്തുള്ള ന്യായങ്ങള്‍ മെനഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കും. എന്നാല്‍ പൂര്‍വസ്മരണതന്നെ രസിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കൃഷ്ണന്‍ നുണപറഞ്ഞിട്ടും അയാളുടെ വിരഹവ്യഥ വര്‍ദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കവിയും കാമുകനും ഭ്രാന്തനും തമ്മില്‍ വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് വിജ്ഞന്മാര്‍.

യേശുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്താല്‍ കിറുക്കുപിടിച്ച പൌലൂസ് പറഞ്ഞു:
"ഞാന്‍ വിചാരിച്ചു, ഞാനാണ് ആദ്യം നിന്നെ സ്നേഹിച്ചതെന്ന്‍. പിന്നീടാണെനിക്ക് മനസ്സിലായത്‌, അതിലുമെത്രയോ മുമ്പ്തന്നെ നീയെന്നെ സ്നേഹിക്കയാലാണ് നിന്നിലേക്ക്‌ ഞാനിത്രയേറെ ആകൃഷ്ടനായിപ്പോയതെന്ന്."  

ഇതേ വാത്സല്യം രാധയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
പതതി പതത്രേ വിചലതി പതേ
ശങ്കിത ഭവതു പയാനം
രചയതി ശയനം സചകിത നയനം
പശ്യതി നവ പന്ഥാനം.
വിവ: പക്ഷികളുടെ ചിറകുകളിളകുമ്പോഴും മരങ്ങളുടെയിലകള്‍ ചലിക്കുമ്പോഴും നിന്റെ വരവാണെന്ന് വിചാരിച്ച് ഞാന്‍ ശയ്യ തയ്യാറാക്കുകയും വഴിയിലേക്ക് ചഞ്ചലനയനങ്ങളോടെ നോക്കിയിരിക്കയും ചെയ്യുന്നു. - ഗീതഗോ. അഞ്ചാം സര്‍ഗം.
          
ഈ രണ്ട് ഗീതങ്ങളിലും ശൃംഗാരരസമാണ് മുന്തിനില്‍ക്കുന്നത്. മറ്റെല്ലാ രസങ്ങളും അതിന്റെ രൂപാന്തരങ്ങളാണ്. രസനിരൂപണം (ലാവണ്യശാസ്ത്രം) അടിസ്ഥാനമാക്കി ഇതത്രയും വ്യാഖ്യാനിച്ച യതി സ്നേഹകാമാദികള്‍ക്കു ജീവിതത്തിലുള്ള അതിപ്രാധാന്യത്തെപ്പറ്റി ഊന്നിപ്പറയാന്‍ മടിക്കുന്നില്ല.  ഇത് ഹിന്ദുസംസ്കാരത്തിന്റെ മാത്രം വിചാരധാരയല്ല. ആത്മീയതയുടെ തുംഗഗോപുരങ്ങള്‍ കയറിയിറങ്ങിയ ക്രിസ്തീയ വിശുദ്ധരില്‍ പലരും ഗീതഗോവിന്ദശൈലിയില്‍ ദൈവവുമായുള്ള ബന്ധത്തെപ്പറ്റി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ദൈവാനുരാഗത്തിലോ മനുഷ്യാനുരാഗത്തിലോ സ്വാനുഭവമില്ലാത്തവര്‍ക്ക് ഈ ഭാവങ്ങള്‍ മനസിലാവില്ല. ദൈവത്തിന്റെ ചെറുപുഷ്പം എന്നറിയപ്പെടാനാഗ്രഹിച്ച ലിസ്സ്യൂവിലെ തെരേസയും കുരിശിന്റെ യോഹന്നാനും മറ്റും കുറിച്ചിട്ടിട്ടുള്ള വിരഹരോദനങ്ങളും ഈശ്വരനിലെ മാതൃത്വത്തോട് രാമകൃഷ്ണപരമഹംസര്‍ നടത്തുന്ന തേങ്ങലുകളും രാധയുടെ വിഭ്രാന്തികളുമെല്ലാം നിഷ്കളങ്കസ്നേഹത്തിന്റെയും വിരഹവേദനയുടെയും മനുഷ്യഭാവങ്ങള്‍ തന്നെ. 

ആത്മക്ഷതമറിഞ്ഞിട്ടില്ലാത്തവരോട്, ഹൃദയത്തിന്റെ നൊമ്പരം മനസ്സിലാകാത്തവരോട്, സഹാനുഭൂതിയുടെയുറവിടം തുറന്നിട്ടില്ലാത്തവരോട്, ഞാനെങ്ങനെ പറയും, എന്റെ ഹൃദയത്തിലൊരു തീമലയുണ്ടെന്ന് ? (ജലാലുദ്ദീന്‍ റൂമി).

സ്നേഹിക്കുന്നതുമായി ഒന്നാകുക - അതുതന്നെയാണ് ഏറ്റം പരിശുദ്ധമായ അവബോധം.
ത്വമസി മമ ഭൂഷണം
ത്വമസി മമ ജീവനം
ത്വമസി മമ ഭാവജലധി രത്നം. (ഗീതഗോ.)

ചുറ്റും പൂങ്കാവുകള്‍ തളിര്‍ക്കുന്നതും, കളകണ്ഡഗീതം പുളകോത്മകാരിയാവുന്നതും, ആകാശനീലിമ കമനീയമായ മേല്ക്കട്ടിയായി സുവര്‍ണ്ണതാരങ്ങളെക്കൊണ്ടു തിളങ്ങുന്നതും ഉള്ളിന്റെയുള്ളില്‍ എല്ലാറ്റിനെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന പ്രേമഹര്‍ഷമുണ്ടായിരിക്കുമ്പോള്‍‍‍ മാത്രമാണ്. മറ്റെന്തെല്ലാമുണ്ടായിരുന്നാലും സ്നേഹരഹിതമായിരിക്കുന്നിടം ശൂന്യമത്രേ.

ദൈവത്തോടുള്ളതോ സഹജീവിയോടുള്ളതോ ആകട്ടെ, എല്ലാ സ്നേഹഗീതങ്ങളുടെയും പൊരുളൊന്നുതന്നെ: എനിക്ക് മറ്റൊന്നും വേണ്ടാ, നിന്നെമാത്രം സമൃദ്ധമായി സമ്മാനിക്കുക.

*  Das Hohenlied, 1986,
 Zur Liebe befreit, 1998
 Bensingerverlag, Zürich. 

കാഴ്ചയുള്ളയന്ധന്‍

കൃഷ്ണന്‍കുട്ടി ഇന്നെവിടെയാണോ! 2007 ഏപ്രിലില്‍ അത്മാവിലലിവുനിറഞ്ഞ ഈയന്ധനെ പരിചയപ്പെടുമ്പോള്‍ അദ്ദേഹം ഉപജീവനത്തിനായി റെയില്‍വേ ബോഗികളില്‍ പാട്ട് പാടി നടക്കുകയായിരുന്നു. (മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പില്‍ താഹ മാടായി).


കൃഷ്ണന്‍കുട്ടി അമ്മയെ കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടേയുള്ളൂ. അമ്മയെനിക്കു ശബ്ദമാണ് എന്നദ്ദേഹം. അമ്മ പാടിക്കൊടുത്ത പാട്ടുകളാണ് അയാള്‍ക്ക് കാഴ്ചയായത്, ജീവന്റെ അപ്പമായത്. ആത്മാവിന്റെ ഭാവനയാണെനിക്ക്‌ കാഴ്ച എന്ന് പറയുന്നയദ്ദേഹം ഭാവനക്കുള്ള അസംസ്കൃതവസ്തുക്കള്‍ കണ്ണുള്ളവരുടെ ഭാഷയില്‍ നിന്നെടുക്കുന്നതാവാം. വെളുപ്പെന്തെന്നറിയാതെതന്നെ അതിനെ പരിശുദ്ധിയുമായി കൃഷ്ണന്‍കുട്ടി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. പരിശുദ്ധിയും അതിന്റെ തീവ്രതയും ഒരന്ധനെങ്ങനെയാണ് വേര്‍തിരിച്ചറിയുക, സ്പര്‍ശനത്തിലൂടെയല്ലാതെ?


പകലും രാത്രിയുമോ? പകലാകുമ്പോള്‍ ഹൃദയത്തിലൊരു പ്രകാശമനുഭവപ്പെടും എന്നദ്ദേഹം പറയുന്നു. പ്രകാശത്തിനായുള്ള തേങ്ങല്‍ ഏതൊരു ജീവിക്കുമുണ്ട്. കണ്ണിന്റെയുത്ഭവംതന്നെ പരിണാമശ്രേണിയില്‍ ഒരു വലിയ വിസ്ഫോടനമായിരുന്നിരിക്കാം. വെളിയില്‍ പ്രകാശമുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് കാഴ്ചക്കുള്ള ഇന്ദ്രിയമായി കണ്ണ് വികസിച്ചുവന്നത്. കാഴ്ചയില്ലാത്തയൊരു ജന്തുലോകത്തെ സങ്കല്‍പ്പിച്ചു നോക്കൂ. പ്രകാശത്തെ എങ്ങനെയെങ്കിലും ആഗിരണംചെയ്യാന്‍ കഴിയാതെവന്നിരുന്നെങ്കില്‍ ജീവപരിണാമം വഴിമുട്ടിപ്പോയേനെ. സസ്യങ്ങള്‍ക്ക് photosynthesis പോലെതന്നെ ജീവദായകമാണ്, പൊതുവേ പറഞ്ഞാല്‍, ജീവികള്‍ക്കെല്ലാം കാഴ്ചക്കുള്ള കഴിവ്.


അന്ധന്റെ മാനസികാവസ്ഥയിലെ പ്രധാനഭാവം ശോകമാണ്, ശബ്ദമെനിക്ക് രൂപമാണെങ്കില്‍, സ്പര്‍ശമാണെനിക്ക്‌ വികാരം. ആത്മാവിന്റെ നന്മകളും തിന്മകളും ഇവ രണ്ടിലൂടെയും തിരിച്ചറിയാന്‍ എനിക്കാകും എന്നൊക്കെ കൃഷ്ണന്‍കുട്ടി പറയുമ്പോള്‍ കണ്ണുള്ള നാം എളിമയോടെ ശ്രദ്ധിച്ചുപോകും. ഇതിലൊക്കെയഗാധമാണ് ഇനി പറയുന്നത്. ആത്മാവില്‍ ദുഃഖമനുഭവപ്പെടാന്‍ കഴിയുന്നവര്‍ക്ക് കാഴ്ചയുമൊരു ദുഃഖമാണ്.' അനുതാപവുമുള്ളവര്‍ നിത്യേനയെന്തെല്ലാം കണ്ട് കരയേണ്ടിവരുന്നുവെന്നത് ഈ അന്ധനെങ്ങനെയറിഞ്ഞു! ഇദ്ദേഹത്തേക്കാള്‍ എത്രയോ സമൂലമായ കുരുടത്തം ബാധിച്ചവരാണ് അദ്ദേഹത്തിനുചുറ്റും തുറന്ന കണ്ണുകളുമായി വട്ടംകറങ്ങുന്നത്‌! എത്ര കണിശമാണ് ആത്മാവില്‍ പ്രകാശമുള്ള ഈയന്ധന്റെ കണ്ടെത്തലുകള്‍!

അന്ധന്റെ ലോകത്തെപ്പറ്റി ഞാന്‍ പലപ്പോഴും ആലോചിച്ചിരുന്നിട്ടുണ്ട്. അതെന്ത് കഴിവാണെന്ന് ധരിച്ചാണ്, ജന്മനാ അന്ധരായവര്‍ കാഴ്ച്ചയെയാഗ്രഹിക്കുന്നത്? മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് കാണാമെന്നും, അതെങ്ങനെയുള്ളയനുഭവമാണെന്നും അവര്‍ എങ്ങനെ മനസിലാക്കും? ഒരു വിചാരം ഇങ്ങനെ. മനുഷ്യന്‍ പഞ്ചഭൂതനിര്‍മ്മിതിയാണ്‌. ഇവയിലോരോന്നിനെയും തൊട്ടറിയാനുള്ള 'വിരലുകളായി' ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കരുതാം. ഇന്ദ്രിയത്തിന്റെ നിര്‍വചനം തന്നെ ആത്മാവിന്റെയടയാളം എന്നാണ്. ഇന്ദ്രിയമിന്ദ്രലിംഗം എന്നുണ്ട് ഭാരതീയ മനശാസ്ത്രത്തില്‍. (ഇന്ദ്രന്‍ = ജീവാത്മാവ്, ലിംഗം = അടയാളം).  ജീവാത്മാവ് എന്നത് ശരീരത്തില്‍നിന്നകന്നയെന്തോ ആണെന്ന് കരുതേണ്ടതില്ല. ആ തരംതിരിവ് ക്രിസ്തുമതപാരമ്പര്യവും പാശ്ചാത്യസംസ്കാരവുംകൂടി ഉണ്ടാക്കിയതാണ്. ദേഹത്തിലിരിക്കുന്നതും ദേഹസൃഷ്ടിയില്‍ ഘടകങ്ങളായതുമെല്ലാം ജീവാത്മാവുതന്നെ. ഇവയിലോരോ ഘടകത്തെയും വേര്‍തിരിച്ചറിയാന്‍ ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ ഉപകരണങ്ങളായിത്തീരുന്നു. അതുകൊണ്ടവ തനതായും പൊതുവായും വര്‍ത്തിക്കുന്നു. ഓരോയിന്ദ്രിയവും ഓരോ വിഷയത്തെ തേടുന്നു. ചെവി സ്വരത്തെ, മൂക്ക് ഗന്ധത്തെ, നാവ്  രസത്തെ, സ്പര്‍ശം സുഖത്തെ എന്നപോലെ കണ്ണ് രൂപത്തെ എന്നാണ് ഭാരതീയപഠനത്തില്‍. ഇവിടെയല്പം വിയോജിക്കേണ്ടി വരുന്നു. രൂപം സ്പര്‍ശത്തിലൂടെയുമാകാം. കണ്ണ് തേടുന്നത്, വ്യക്തമായും വെളിച്ചത്തെയാണ് - തേജസിനെ, ആകാശത്തെ, ദ്യോവിനെ, ദിവ്യതയെ, ദൈവത്തെ. കാരണം, വെളിച്ചമെന്നാല്‍ ഇതെല്ലാമാണ്. ഇശ്വരന്‍ തന്നെയാണ് പ്രകാശം. മാംസളമായ കണ്ണില്ലാതെയും ഈ തേടല്‍ ഫലപ്രദമാകാമെന്ന് മനുഷ്യചരിത്രം സാക്ഷ്യംനല്‍കുന്നുണ്ട്. ഏറ്റവും പ്രശസ്തിനേടിയ ഉദാഹരണം ഹെലന്‍ കെല്ലറാണ്‌. കൃഷ്ണന്കുട്ടിയെന്ന റെയില്‍വെഗായകനും അതുതന്നെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു, അതായത്, ആത്മാവിലാണ് തേജസ്സിന്റെയുറവിടമെന്ന്. കാഴ്ച വെറും ഭൌതികമായവയില്‍ തളയ്ക്കപ്പെടുമ്പോള്‍, അത് അന്ധതയ്ക്കു തുല്യമാണ്. വിദൂരങ്ങളെ കീഴടക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് ജ്ഞാനം.


ആകാശത്തിനെന്നപോലെ, കാഴ്ചയുടെ വിഷയത്തിനതിരുകളില്ല. ആത്മാവിന്റെ ഭവനയാണെനിക്ക്‌ കാഴ്ച എന്ന് ജ്ഞാനിയായ ഈ അസാധാരണ സഹോദരന്‍ പറയുന്നതില്‍ ഈയര്‍ത്ഥം ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്. അതുകേട്ട്, കണ്ണുള്ള നമ്മള്‍ അന്ധാളിച്ചുപോകുന്നു (അന്ധാളിക്കുക = അന്ധതയില്‍ എരിഞ്ഞടിയുക).


പഞ്ചഭൂതങ്ങളിലൊന്നായി ആകാശത്തെയുള്‍പ്പെടുത്തിയ നമ്മുടെ പൂര്‍വികരുടെ ഉള്‍ക്കണ്ണിന്റെ ശോഭയെത്ര പ്രശംസനീയം! ആകാശം സൂക്ഷ്മമാണ്‌, മറ്റേതൊക്കെ സ്ഥൂലവും. വ്യക്തിയിലെ ലാളിത്യം, നൈര്‍മ്മല്യം, കരുണ എന്നിവയൊക്കെ അകാശത്തിന്റെ അര്‍ത്ഥവിതാനത്തില്‍ പെടുന്നു. 

ഞങ്ങള്‍ക്ക് അറിവ് പകര്‍ന്നുതരൂ എന്നപേക്ഷിച്ചുചെന്ന നാട്ടുകാരോട് മണ്ണൂരിലെ കടച്ചികൊല്ലന്‍ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ കണ്ണുകള്‍ കളഞ്ഞിട്ടു വരൂ എന്ന്! കാരണം, ആത്മപ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു തരിയെങ്കിലും ഉള്ളില്‍വന്നു തട്ടിയിട്ടുള്ളവര്‍ പിന്നെയൊരിക്കലും സ്വന്തം കണ്ണുകളെ വിശ്വസിക്കുകയില്ല. എല്ലാ വിജ്ഞാനശാഖകളിലെയും ഗുരുക്കന്മാര്‍ പ്രഘോഷിക്കുന്ന സത്യമാണിത്. അറിവാരാഞ്ഞവന്റെ വ്യര്‍ത്ഥത, അതാണ് ജീവിതം.

അന്ധനായ്‌ പിറന്നതില്‍ ഖേദിച്ചിരുന്നു ഞാ-
നിന്ന് നീയെന്റെയും സ്വന്തമാകും വരെ.
നിന്‍ചാരേ തങ്ങവേ മാറുന്നെന്നിന്ദ്രിയ-
മോരോന്നുമേകാഗ്രനേത്രങ്ങളായ്.
നിന്റെയിന്ദ്രിയങ്ങളെന്റേതാകുമ്പോ-
ളായിരം കണ്ണുള്ള വിഷ്ണുവാകുന്ന ഞാന്‍.

(അന്ധന്റെയാവൃതികള്‍, സ.നെടുങ്കനാല്‍ - മള്‍ബറി 2000)

തിമിരം ബാധിച്ചവര്‍

ചുറ്റും വിന്യസിക്കപ്പെടുന്ന ജീവിതഭാവങ്ങളില്‍നിന്ന് മനുഷ്യരെന്തുകൊണ്ടാണ് തീര്‍ത്തും ലളിതമായ പാഠങ്ങള്‍പോലും കാണാതെപോകുന്നത്?  
കേള്‍ക്കുന്നതും വായിക്കുന്നതുമെല്ലാം പണ്ടത്തേതിലും വ്യഥയുള്ള വാര്‍ത്തകളാണ്. ഭയാനകമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും ജനം ജീവിക്കുന്നത്. ചെറുത്തുനില്പിന് ശേഷിയുള്ള ഇന്ത്യപോലും ഹൃസ്വദൃഷ്ടികളും അത്യാഗ്രഹികളും മന്ദബുദ്ധികളുമായ മന്ത്രിമാരുടെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും നിരുത്തരവാദിത്തംമൂലം രാജ്യത്തെ ഉപഭോഗകമ്പോളത്തിനും സാമ്രാജ്യത്വത്തിനും അടിമവയ്ക്കുന്നു. പ്രകൃതിയില്‍ നിന്നു ദാനമായി, ഏവര്‍ക്കുമായി, ലഭ്യമാകുന്നവയെങ്കിലും സ്വാര്‍ത്ഥതയില്ലാതെ പങ്കുവെയ്ക്കപ്പെടേണ്ടതാണെന്ന സത്യം ഇന്നൊരിടത്തും അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഖനനക്കമ്പനികളുടെ ലാഭക്കൊയ്ത്തിനായി ആട്ടിയോടിക്കപ്പെടുന്ന പാവങ്ങള്‍ക്കും അത്മാഭിമാനമുണ്ടെന്ന് മന്മോഹനും ചിതംബരത്തിനെന്തേ തിരിയാത്തത്? കോവിലനെപ്പോലെ, ആദിവാസിസ്ത്രീകളുടെ നഗ്നവയറുകള്‍ കാണുമ്പോള്‍, അവരുടെ വിശപ്പിനെക്കുറിച്ചോര്‍ക്കാന്‍ നമ്മുടെ മന്ത്രിമാര്‍ക്കെന്തുകൊണ്ടാകുന്നില്ല? സ്വന്തം ജനതക്കെതിരെ, എന്ത് കാരണംപറഞ്ഞാണെങ്കിലും, ആരെ വിരട്ടാനാണെങ്കിലും, പട്ടാളത്തെയുപയോഗിക്കുന്നയധികാരികള്‍ രാജ്യസേവകരോ ജനദ്രോഹികളോ? അതിനുത്തരം അതറിയേണ്ടവരൊഴിച്ചുള്ള  ഏത്‌ സാധാരണ പൌരനുമറിയാം. തിമിരം ബാധിച്ചവരാണ് ഇന്ന് കേന്ദ്രത്തിലും കേരളമുള്‍പ്പെടെ മിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളിലും  അധികാരക്കസേരകളില്‍ ബലംപിടിച്ചിരിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പത്ത്മുഴുവന്‍ അവര്‍ക്കുള്ളതാണെന്ന മട്ടിലാണ് അവരുടെ പെരുമാറ്റം. അത് കൊള്ളയടിക്കാന്‍വേണ്ടി മണ്ണിന്റെ മക്കളെ മരണത്തിന്റെ താഴ്വരകളിലേക്ക് തുരത്തുന്ന നേതാക്കള്‍ ആരുടെ നേതാക്കളാണ്?
ഭോപാല്‍ദുരന്തം നടന്നിട്ട് കാല്‍നൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷം, അര്‍ഹതപ്പെട്ടവരില്‍ ഭൂരിഭാഗവും മണ്ണടിഞ്ഞുകഴിഞ്ഞപ്പോള്‍, സ്വന്തം നാടിന്റെതന്നെ ന്യായപീഠം ഹൃദയമില്ലാത്ത വിധി പ്രസ്താവിച്ചതിന്റെ പേരില്‍, പ്രധാനമന്ത്രിയും കൂട്ടരും സഹതാപത്തിന്റെ മുതലക്കണ്ണീരുമായി, ഇതുവരെയില്ലായിരുന്നയലിവോടെ, പുതിയ പ്രസ്താവനകളിറക്കുന്നത് ആരെ ബോധ്യപ്പെടുത്താനാണ്? ഇത്രയും വൈകിപ്പിച്ചിട്ട്, ഇനി Anderson-നെ പിടിക്കാന്‍ പോകാതെ, രാജ്യത്തിനകത്തുള്ള ജനദ്രോഹികളെ തൂക്കിലേറ്റാനാണ് അതിന് നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവര്‍ യത്നിക്കേണ്ടത്! ഇരുട്ടിനേക്കാള്‍ ഭയാനകം കുരുടതയാണ്.

സ്മൃതിയും വിസ്മൃതിയും

ജീവിതാനുഷ്ഠാനമായി കവി ബാലചന്ദ്രന്‍ ചുള്ളിക്കാടിന് ഒരു ബുദ്ധഗുരു നിര്‍ദേശിച്ചത്‌, നിനക്ക് മുമ്പും പിമ്പുമുള്ള പതിനായിരം വര്‍ഷത്തിന്റെ കാഴ്ചവട്ടത്തിനപ്പുറത്തുള്ള പ്രപഞ്ചത്തെ നിത്യവും സങ്കല്‍പ്പിക്കുക എന്നാണ്. അങ്ങനെ ചെയ്യാന്‍ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട് സമ്പൂര്‍ണവിസ്മൃതിയില്‍ അലിയുകയാണ് തന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നു അല്പം വേദാന്തിഭാവത്തില്‍ ചുള്ളിക്കാട് കുറിച്ചിരുന്നത്‌ വായിച്ചു.

ഈ മാനസികവ്യായാമം സാധ്യമാണോ, ആവോ? അത്രയും മുമ്പോട്ടോ പിമ്പോട്ടോ കല്പനാശക്തിയെ ധനാത്മകമായി ചലിപ്പിക്കാന്‍ ഒരാള്‍ക്ക്‌ കഴിയുമോ? തന്നെയല്ല, അതിന്റെ ആവശ്യമെന്താണ്? വെറും അമ്പത് വര്‍ഷത്തെ കാഴ്ചവട്ടം മതി, മനുഷ്യര്‍ വിസ്മൃതിയിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നത് കാണാന്‍. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോളെന്നപോലെ മരണശേഷവും സ്വന്തം പേരും നേട്ടങ്ങളും ഓര്‍മ്മിക്കപ്പെടാനായി, ഏറ്റവും ജാഗ്രതയോടെ, അറിയാവുന്ന മാര്‍ഗങ്ങളൊക്കെ താണ്ടുന്നവര്‍പോലും ഏതാനും കൊല്ലങ്ങള്‍ക്കപ്പുറം ഓര്‍മ്മിക്കപ്പെടുന്നില്ലായെന്നതാണ് അനുദിനസത്യം. അതിനപ്പുറത്തേക്ക് ഉണ്ടെങ്കില്‍തന്നെ, അത് ഏറ്റവുമടുത്ത കുറേപേരാല്‍ മാത്രം. തന്നെയല്ല, അന്യ മനസ്സുകളില്‍ തന്നെപ്പറ്റിയുള്ളയോര്‍മ്മ കുറേനാളേക്ക് തുടരുന്നതുകൊണ്ട് മരിച്ചയാള്‍ക്കെന്തുണ്ട് നേട്ടം? ഓര്‍ക്കുന്നവര്‍ക്ക് അതു വൈകാരികമായ ഒരു തുടര്‍ച്ചയാകാം എന്നത് ശരിതന്നെ. അതിന്റെ ഗുണവും അവര്‍ക്ക് തന്നെ, ഓര്‍ക്കപ്പെടുന്നവര്‍ക്കല്ല. മരണം ഏവര്‍ക്കും നിത്യവിസ്മൃതിയിലേക്കുള്ള യാത്ര തന്നെയാണ്, ആരൊക്കെ എന്തെല്ലാം ചെയ്താലും. അനുഭവവും യുക്തിയും അതാണ്‌ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നത്.


ഇഹലോകജീവന്റെ പുസ്തകത്തില്‍ സുഖദു:ഖങ്ങളുടെ താളുകളാണ് ഓര്‍മ്മകള്‍. ആസ്വാദ്യകരമായ ഓര്‍മ്മകളുള്ളവര്‍ ഭാഗ്യവാന്മാര്‍/-വതികള്‍. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ബാമിയാന്‍ ഗുഹകളില്‍, പ്രകാശവുമാകാരവും സംയോജിപ്പിച്ച്, പഴമക്കാര്‍ കോറിയിട്ട ചുവര്‍ചിത്രങ്ങള്‍പോലെ ഹൃദ്യമായ അനുഭൂതികളെ ഹൃദയഭിത്തികളില്‍ ചാലിച്ച്ചേര്‍ക്കാനാകുന്നവര്‍  ഭാഗ്യവാന്മാര്‍/-വതികള്‍.


ഉദാഹരണത്തിന്:
നിഷ്ക്കളങ്ക ശിശുത്വങ്ങള്‍ കതിരിടാനും വളര്‍ന്നു വലുതാകാനുമുള്ള വിസ്താരമില്ലെങ്കില്‍  ഈ പ്രപഞ്ചം ശൂന്യവും നിര്‍ജീവവുമായിരുന്നേനേ. എന്നാല്‍, ഭാഗ്യത്തിന് അത് സജീവവും സമ്പന്നവുമാണ്. സ്നേഹം കണ്ടെത്തിയ ആത്മപ്പിറാവുകളായി എണ്ണമറ്റ അരിയബാല്യങ്ങള്‍ അതിന്റെ പ്രാന്തങ്ങളിലെവിടെയൊക്കെയോ പറന്നുനടക്കുകയും കുസൃതിക്കൌമാരങ്ങള്‍ പിന്നിട്ട്, യുവമിഥുനങ്ങളായി കൈ കോര്‍ത്തുപിടിച്ച അവരുടെയുള്ളില്‍ രാഗലയമുയരുകയും, അത് ചുറ്റുവട്ടത്തെ പ്രകമ്പിതമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്നേഹസമ്പന്നതയുടെ രക്ഷാവലയത്തിലമര്‍ന്ന് അവര്‍ എണ്ണമില്ലാത്ത പുനര്‍ജന്മങ്ങളെ കൊതിക്കുന്നു.

അവയിലൊന്ന്, എനിക്ക് പ്രവേശനമരുളിയ ഒരു ഹൃദയകവാടം, അകലത്തായിരിക്കുമ്പോഴും, വാതിലില്ലാത്ത സക്രാരിയായി, എനിക്കായി തുറന്നിരിക്കുന്നു, അതിന്റെയകത്തും പുറത്തും അഷ്ടബന്ധമിട്ട്, എന്റെ നാമം മുദ്രിതമായിരിക്കുന്നു എന്ന വിശ്വാസം എനിക്ക് അനശ്വരതയുടെ ഒരു നുറുങ്ങാണ്.


ഇങ്ങനെയൊക്കെ ഉള്ളിലറിഞ്ഞും അനുഭവിച്ചും ജീവിക്കുക. ബാക്കിയൊക്കെയും വിസ്മരിക്കപ്പെടും.

ബുദ്ധന്റെ ചിരി

സംഗീതത്തിലെ മൌനം എന്ന കുറിപ്പില്‍ (ഭാഗം 2) മൌനത്തിന്റെയിടവേളകള്‍ എന്നൊരു പ്രയോഗമുണ്ട്. ഗാനം സ്വരബദ്ധമാണെങ്കിലും അതിന് സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടാന്‍ മൌനമാവശ്യമാണ്. അതുതന്നെയാണ് ഒരു ബുദ്ധന്റെയും ഒരു യേശുവിന്റെയും കാതല്‍. ബുദ്ധനാകുക എന്നതൊരു വഴിയല്ല, അതൊരു ലക്ഷ്യവുമല്ല, മറിച്ച്, ഒരു യോഗമാണ്. അതു സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നയൊന്നാണ്. സംഭവിച്ചു കഴിഞ്ഞതുമാണ്. അതനുഭവിക്കുകയെന്നത് അങ്ങേയറ്റം ധൈര്യമാവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. അതനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നയാള്‍ക്ക് ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെയും കുറിപ്പിന്റെയുമാവശ്യമില്ല. അതെപ്പറ്റിയൊന്നും പറയാനുമുണ്ടാവില്ല. പറയാനോങ്ങുന്തോറും അതു ക്ളിഷ്ടമായിത്തീരുകയേയുള്ളൂ. കാരണം, അതു തീര്‍ത്തും വ്യക്തിപരമായ ഒരനുഭവമാണ്. ബുദ്ധത്വത്തിലേയ്ക്ക് ഒരു സ്വാഭാവിക ചായ്വില്ലാത്തവരോട് അതെപ്പറ്റി പറഞ്ഞിട്ടും ഫലമൊന്നുമില്ല.


ബുദ്ധാനുഭവം സംതൃപ്തിയുടേതാണ്. ചുറ്റും എന്ത് കേള്‍ക്കുന്നു, എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു എന്നത് അവിടെ ബാധകമാകുന്നില്ല. കാരണം, സ്വന്തമായ അളവുകോലുകള്‍ എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞവനാണ് ബുദ്ധന്‍. വെളിച്ചത്തില്‍ കുളിച്ചുനില്‍ക്കുന്നതിനാല്‍, തിന്മയെന്നയിരുട്ട് അയാളെ ബാധിക്കുന്നില്ല. താനെന്താണോ, അതായിരിക്കുന്നതില്‍ ഭയമില്ലാത്തവനാണ് ബുദ്ധന്‍. അയാള്‍ക്ക്‌ മുടികറുപ്പിച്ച് ചെറുപ്പമാകേണ്ടതില്ല; മുഖംമൂടിധരിച്ച്  മാന്യനാകേണ്ടതില്ല. അയാളുടെ മൂല്യം അന്യരുടെ വിലയിരുത്തലിലും വിധിയിലുമല്ല.


ആചാരങ്ങളോ അനാചാരങ്ങളോ, പദവിയോ അംഗീകാരങ്ങളോ വേണ്ടാത്ത സര്‍വസ്വതന്ത്രനാണ് ബുദ്ധന്‍. ഒരുവനെ ഇതെല്ലാമാക്കുന്ന, ഈ നിലയിലെത്തിക്കുന്ന, മൌനം എന്നാലെന്താണ്? അവബോധത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തില്‍ മാത്രമേ മൌനം ധനാത്മകമാകുന്നുള്ളൂ. അല്ലെങ്കില്‍, അതു മനുഷ്യനെ ശിഥിലീകരിച്ചുകളയും. ശവശരീരത്തിന്റെ മൌനം നിങ്ങളെ ശവമാക്കുന്നു. എന്നാലൊരു പൂവിന്റെ മൌനം നിങ്ങളെ ഒരു പൂവാക്കും എന്ന് ഓഷോ പറയുന്നു. അതു സൌന്ദര്യത്തിന്റെ സവിശേഷതയാണ്. സമയബോധമുദിപ്പിക്കാതെ സുഗന്ധം പരത്തുക എന്നതാണത്.


ബുദ്ധന് മരിച്ചിടത്തും അടക്കിനും പോകാനാവില്ല. മരിച്ചവര്‍ മരിച്ചവരെ അടക്കട്ടെ എന്നാണു യേശുവും പറഞ്ഞത്! അയാള്‍ കല്യാണത്തിന്റെ കവടിയാട്ടങ്ങളെയവഗണിക്കുന്നു, മാമ്മോദീസ, ആദ്യകുര്‍ബാന തുടങ്ങിയ പൊറാട്ട്നാടകങ്ങളെപ്പറ്റിയോര്‍ത്തു ചിരിക്കുന്നു.


നമുക്കേവര്‍ക്കും പറ്റുന്ന തെറ്റെന്താണ്, ഏറ്റം വലിയ തെറ്റ്? നമ്മള്‍ സ്നേഹത്തെപ്പറ്റി ധാരാളം പഠിക്കുന്നു, സ്നേഹിക്കുന്നില്ല; പ്രേമത്തെപ്പറ്റി വാദിക്കുന്നു, പ്രേമിക്കുന്നില്ല; മൌനത്തെപ്പറ്റി വായിക്കുന്നു, മുനി (മൌനമുള്ളവന്‍‍) യാകുന്നില്ല; ദൈവശാസ്ത്രചര്‍ച്ചകള്‍ കേട്ടിരിക്കുന്നു, ദൈവികതയോടടുക്കുന്നില്ല; ജീവിതത്തെപ്പറ്റി നിറുത്താതെ  വിശകലനം ചെയ്യുന്നു, ജീവിക്കാന്‍ മറക്കുന്നു! അറിവല്ലാ ആവശ്യം, അവബോധമാണ്. അവബോധമെന്നാല്‍, വെളിച്ചത്തില്‍ കുളിച്ചുനില്‍ക്കുക എന്നാണ്. നിഷ്ക്കളങ്കത അതിന്റെ പാരമ്യത്തില്‍, കളങ്കമില്ലാത്തയവസ്ഥ മാത്രമല്ല,  കളങ്കമറിയാത്തയവസ്ഥയുമാണ്. അതാണ്‌ ശിശുവിന്റെത് - നന്മതിന്മകളെ വേര്‍തിരിക്കേണ്ടാത്ത സ്ഥിതിവിശേഷം. ഉടനെ നാം യേശുവിനെയോര്‍ക്കുന്നു. അവബോധത്തിലെത്തിയവര്‍ എന്നയര്‍ത്ഥത്തില്‍, ബുദ്ധനെന്നും യേശുവെന്നും പറഞ്ഞാല്‍ ഒന്നുതന്നെയാണ്.



തെരഞ്ഞെടുപ്പില്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ് ശൈശവം. ഭൌതിക ജീവിതത്തില്‍ ശൈശവം ക്ഷണികമാണ്. എന്നാല്‍ ആ സ്ഥിതിവിശേഷം അന്ത്യംവരെ നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുകയാണ് ബുദ്ധന്‍ ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ന് നമ്മുടെയിടയില്‍ ഏത്‌ കുഞ്ഞും കഴിവതും വേഗം നന്മതിന്മകളുടെ മരത്തില്‍ കയറാന്‍ പഠിച്ചെടുക്കും. കാരണം, അങ്ങനെയാണ് നാമവരെ വളര്‍ത്തുക. എന്നാല്‍, ശൈശവത്തെ ശീലമാക്കിയവനാണ് ബുദ്ധന്‍. അവന് ഇഹലോകപരലോകവ്യത്യാസമില്ല. 

മതങ്ങളെല്ലാം മത്സരിച്ച് മനുഷ്യരില്‍ പരലോകചിന്തകള്‍ കുത്തിനിറയ്ക്കുകയാണ്. അതു മ്ലേശ്ചവും മനംമടുപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. ഈ ലോകം വിലയില്ലാത്തതോ കഷ്ടതരമോ ആകുമ്പോഴാണ് പരലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടിവരുന്നത്. പരലോകമെന്ന കാമന ഭയചികിതരുടെയും തെണ്ടികളുടെയും പോരുളില്ലാത്ത സ്വപ്നമാണ്. നാളെയ്ക്കുവേണ്ടി വിശ്വാസിയെക്കൊണ്ട് ഇന്ന് സഹിപ്പിക്കുക എല്ലാ മതത്തിലേയും രഹസ്യരസതന്ത്രമാണ്.


ജീവിതത്തെ സഹനത്തിലൂടെ തള്ളിനീക്കിയവരാണ് വിശുദ്ധര്‍ എന്ന് പള്ളിയും ഭക്തിക്കാരും പഠിപ്പിക്കുന്നത് ശുദ്ധ ഭോഷ്ക്കാണ്. ആത്മവിശുദ്ധി അത്തരം വിഡ്ഢിത്തമല്ല. അവബോധത്തില്‍ കാമനകളില്ല, സങ്കല്പങ്ങളില്ല എന്നതുപോലെ സഹനത്തിനായുള്ളയഭിലാഷങ്ങളുമില്ല.

മിക്ക മതത്തിലും വിശ്വാസിക്ക് ദൈവമൊരു വ്യക്തിയാണ്, എന്നാല്‍, ജ്ഞാനിക്ക് അതൊരു സാന്നിധ്യമാണ്. വ്യക്തിയെന്ന വാക്ക് തന്നെ ഒന്നുചേരല്‍ അനുവദിക്കുന്നില്ല. individuum - indivisible - ഒറ്റക്കുള്ള നില്പിനെ കുറിക്കാനുള്ളതാണ്. ജ്ഞാനം, നേരേ മറിച്ച്, അറിയുന്നയാളും അറിയപ്പെടുന്നതും ഒന്നാകലാണ്.


അവബോധത്തിലെത്താമോ, ബുദ്ധനാകുക സാധ്യമാണോ  എന്നറിയാന്‍ ഒരു വഴിയുണ്ട്. ഈ നിമിഷം എനിക്ക് സുഖം തരുന്നുണ്ടോ എന്നന്വേഷിക്കുക. റ്റി.ജെ.എസ്. ജോര്‍ജ് എഴുതിയ "ഘോഷയാത്ര "യില്‍ അവസാനമൊരു ചോദ്യമുണ്ട്. ആകുന്നതെല്ലാം വെട്ടിപ്പിടിച്ചയാള്‍ക്കും സ്വന്തമെന്നുപറയാന്‍ എന്താണുള്ളത്? പ്രവാസികളോടുള്ള ഈ ചോദ്യത്തിന് അദ്ദേഹം തന്നെ നിര്‍ദേശിക്കുന്ന ഉത്തരമിങ്ങനെ: ഒരു നാട്, ഒരു ഭാഷ, ഒരു മനസ്സാക്ഷി. പക്ഷേ, ഭൂരിപക്ഷത്തിനും ഇവയൊക്കെ കൈവന്നിരുന്നെങ്കില്‍ എന്ന ഒരു തേങ്ങല്‍മാത്രം ബാക്കിയാവുന്നു എന്നതാണ് സത്യം. കാരണം, കുറേക്കാലം തങ്ങിയ പുറംനാട്ടില്‍നിന്നു തിരെകെപ്പോരാന്‍ മനസ്സുറക്കുന്നവര്‍തന്നെ വിരളം. തിരിചെത്തുന്നവരിലധികവും ഇവ മൂന്നും നഷ്ടപ്പെട്ടവരോ, ഇവയൊന്നും ആവശ്യമില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചവരോ ആണ്. അത് പോകട്ടെ, നാട്ടില്‍തന്നെ ജീവിതമല്‍പ്പിടുത്തം നടത്തി ലാഭം കൊയ്യുന്നവരില്‍ എത്രപേര്‍ക്ക് ശാശ്വതസുഖമെന്തെന്നറിയാം? നശ്വരമായ ഈ ജീവിതത്തില്‍ ശാശ്വതമായത്‌ കണ്ടെത്താനാവില്ലെന്നത് പകല്‍പോലെ വ്യക്തമാണ്. എന്നാലും  നശ്വരമായത് നശ്വരമാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് എപ്പോഴുമെന്നോണം മനുഷ്യരില്‍ നിന്ന് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു സത്യമാണ്.  ബുദ്ധിസ്ഥിരതയിലേക്കുള്ള തുടക്കം പക്ഷേ, അതിലാണ്. നശ്വരതയെ അംഗീകരിക്കാനാവുമ്പോള്‍ അല്പസുഖങ്ങള്‍ നമുക്ക് തൃപ്തിയേകാന്‍ കെല്പുള്ളവയായിത്തീരുന്നു. എത്ര നിസ്സാരമാണെന്നു തോന്നിപ്പിക്കുന്നതും മഹത്തരമാണെന്നും ഓരോ നിമിഷവും ആസ്വദിക്കുകയെന്നത് മാത്രമാണ് കലയേയും ബുദ്ധിയേയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതെന്നും കണ്ടെത്തുന്നവര്‍ ആര്‍ത്തികള്‍ക്കടിമയാവില്ല. ഏത്‌ സുഖത്തെയും കൊല്ലുന്ന ദുര്‍ഗുണമാണ് ആര്‍ത്തി. ദരിദ്രര്‍ ധനികരെക്കാള്‍ ശുദ്ധഹൃദയരും ശുഭാപ്തിയുള്ളവരും സന്തുഷ്ടരുമായിരിക്കുന്നത് അവരിലെ ബുദ്ധഗുണം മൂലമാണ്. ‌


താന്‍ ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്, ചെന്നെത്തിയ അവസ്ഥ, സുഖദായകമാണോ എന്ന് സ്വയം ചോദിക്കാന്‍തന്നെ മിക്കവരും ഭയപ്പെടുന്നു. കവിതാരചന സുഖംതരുന്നോ എന്ന ചോദ്യത്തിനു കവി കുഞ്ഞിരാമന്‍നായര്‍ അക്കിത്തത്തിന് കൊടുത്തയുത്തരം അതീവസുന്ദരമായിരുന്നു. ഈ കഥയും റ്റി.ജെ.എസ്. ജോര്‍ജ് പറയുന്നുണ്ട്. "ഈ ചോദ്യം പലവട്ടം ഞാന്‍ പനിനീര്‍ പൂവിനോട് ചോദിച്ചതാണ്, ധനുമാസത്തിലെ കുയിലിനോട് ചോദിച്ചതാണ്, ചന്ദ്രോത്സവത്തിലെ കടലിനോടു ചോദിച്ചതാണ്: ഈ വിരിയല്‍ സുഖമാണോ? ഈ രാഗലഹരി സുഖമാണോ? ഈ വേലിയേറ്റം സുഖമാണോ? എപ്പോഴും ഒരേ ഉത്തരം: അതേ, ഇത് സുഖമാണ്, ഇത് മാത്രമാണ് സുഖം!" കവി കുഞ്ഞിരാമന്‍നായരോട് പനിനീര്‍മൊട്ടു പറഞ്ഞതുതന്നെയാണ് വയലിലെ ലില്ലിപ്പൂവ് യേശുവിനോടു പറഞ്ഞത്. അതു ശ്രവിക്കാന്‍ കഴിയുകയെന്നതാണ് ബുദ്ധത്വം. അതുകൊണ്ട് ബുദ്ധന്മാര്‍ എപ്പോഴും ഉള്ളില്‍ ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 

ലയം

അല്പം പാല്‍ അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു തുള്ളി മഷി വെള്ളത്തിലൊഴിച്ചാല്‍, ഒന്ന് മറ്റൊന്നില്‍ ലയിക്കുന്നു. സ്ഥൂലമായ അര്‍ത്ഥത്തില്‍ അതാണ്‌ ലയനം. എന്നാല്‍, സൂക്ഷ്മാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ലയനത്തിന് പല വിതാനങ്ങളുണ്ടാകാം. വയൊലിന്‍ റ്റ്യൂണ്‍ ചെയ്യുമ്പോള്‍ അതിന്റെ തന്ത്രികള്‍ തമ്മില്‍ സ്വരൈക്യം വരുന്നത് ശ്രവണേന്ദ്രിയത്തില്‍ മാത്രമല്ല, ശരീരം മൊത്തത്തിലും വ്യാപിക്കുന്ന ഒരനുഭവമാണ്. അപ്പോള്‍ രൂപംകൊള്ളുന്ന സ്വരമാധുരി നമ്മില്‍ വിട്ടുകിടക്കുന്ന പലതിനെയും വലിച്ചടുപ്പിക്കുമ്പോലെ തോന്നും. സംഗീതം പഠിച്ചിട്ടുള്ളവര്‍ക്കും അത് നന്നായി ആസ്വദിക്കാന്‍ കഴിവുള്ളവര്‍ക്കും ഇത് പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാകും. രണ്ടോ അതിലധികമോ സംഗീതോപകരണങ്ങളോ ഗായകരോ തമ്മില്‍ പൂര്‍ണമായി ശ്രുതിചേരുമ്പോള്‍ സംഭവിക്കുന്നതും മറ്റൊന്നല്ല. ഏത്‌ സംഗീതവും മധുരമാകുന്നത് അതിലെ വ്യത്യസ്ത സ്വരവര്‍ണങ്ങളില്‍ നമ്മുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങള്‍ക്കു (അവയില്‍ പ്രധാനം ചെവിയാണെങ്കിലും) ലയിക്കാനാകുമ്പോഴാണ്. സ്വരത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍ മാത്രമല്ല, പ്രകൃതിയിലുള്ള ഏത്‌ നിസ്സാര വസ്തുവുമായും, ഒരാള്‍ താദാത്മ്യം നേടുമ്പോളുണ്ടാകുന്ന അനുഭവത്തിനാണ് ലയം എന്ന് പറയുന്നത്. ഒരു പൂവിന്റെ, അല്ലെങ്കില്‍ പ്രിയമുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ, സാന്നിദ്ധ്യത്തില്‍ നാമനുഭവിക്കുന്ന സുഖവും ആന്തരികമായ ഒരു ലയത്തിന്റെ ഫലമാണ്. തല്ക്കാലത്തേക്കാണെങ്കില്‍ പോലും രണ്ടസ്തിത്വങ്ങളുടെ ലയമാണവിടെ സംഭവിക്കുന്നത്‌. ഇത് എവിടെ എപ്പോള്‍ നടന്നാലും, അതോടോത്ത് ഐശ്വരസ്പര്‍ശം (ഈശ്വരസാന്നിധ്യം) അനുഭവിക്കുന്നതാണ് യഥാര്‍ത്ഥ പ്രാര്‍ത്ഥന. അടിസ്ഥാനപരമായി ഏത്‌ ലയവും ആനന്ദദായകമാണ്, കാരണം, അത് പ്രപഞ്ചതാളവുമായുള്ള ഒരു തരത്തിലുള്ള ഐക്യംപ്രാപിക്കലാണ്.

ത്രസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു മഹാ ഊര്‍ജ്ജസാന്ദ്രതയാണ് പ്രപഞ്ചം. ദ്രവ്യവും ഊര്‍ജ്ജവും ഒന്നുതന്നെയാണെന്ന് ഐന്‍ഷ്‌റ്റൈന്‍ കണ്ടുപിടിച്ച E = mc² എന്ന സമവാക്യം മുതല്‍ ശാസ്ത്രലോകം അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്. ഊര്‍ജ്ജം പ്രകമ്പിതമാണ്. ഓരോ തന്മാത്രയും ഒരൂര്‍ജ്ജപ്രവാഹമാണ്. ഓം (ഓങ്കാരം) അല്ലെങ്കില്‍ വചനം ആണ് സൃഷ്ടിയുടെ മൂലകാരണം എന്ന് പണ്ടുമുതലേ ജ്ഞാനികള്‍ പറഞ്ഞുവച്ചതിന്റെ പൊരുളും ദൃശ്യവുമദൃശ്യവുമായതിന്റെയെല്ലാം ഉത്ഭവം ബ്രഹ്മത്തില്‍നിന്നാണെന്നു പറയുന്നതും ഒന്നുതന്നെയാണ്.

ശിവതാണ്ഡവം എന്ന ഹൈന്ദവസങ്കല്‍പം ഒന്നുകൂടി അര്‍ത്ഥസമ്പുഷ്ടമാണ്. എല്ലാ അസ്തിത്വവും പരാശക്തിയുടെ തുടര്‍നൃത്തമാണ്. അത് സര്‍വാശ്ലേഷിയായ പ്രപഞ്ചതാളത്തിലേക്ക്‌ വിരല്‍ചൂണ്ടുന്നു. പ്രപഞ്ചോര്‍ജ്ജത്തിന്റെ സൃഷ്ട്യുമ്ന്മുഖതക്കാണ് ഇതില്‍ ഊന്നല്‍. ഈ നൃത്തത്തില്‍ പങ്കുചേരാനാകാത്തതെന്തോ, അത്‌ ഊര്‍ജ്ജശോഷണംമൂലം നശിക്കുന്നു. അര്‍ത്ഥവത്തായി ജീവിക്കുക എന്നുവച്ചാല്‍ പ്രകൃതിയുടെ നിരന്തര നൃത്തത്തില്‍ പങ്കുചേരുകയെന്നാണ്. ആദ്യം സൂചിപ്പിച്ചയര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഏതു തരം ലയത്തിന്റെയും  മുന്നോടിയാണ് ലാസ്യം. അക്ഷരാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ലാസ്യമെന്നാല്‍ ശൃംഗാരപ്രധാനമായ നൃത്തമാണ്; അതായത്, പ്രണയത്തെയും സ്ത്രൈണതയെയും ദ്യോതിപ്പിക്കുന്ന ആനന്ദനൃത്തത്തിന്റെ നടനാവിഷ്കാരം. അത് പുരുഷന്റേതാകുമ്പോള്‍ താണ്ഡവമെന്നറിയപ്പെടുന്നു. താളമെന്ന ശബ്ദം രൂപംകൊള്ളുന്നതുതന്നെ താണ്ഡവം, ലാസ്യം എന്ന രണ്ട് വാക്കുകളുടെയും ആദ്യാക്ഷരങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്നാണ്. വ്യക്തിപരമായി നമുക്കോരോരുത്തര്‍ക്കും അനുഭവേദ്യമാണെങ്കിലും അല്ലെങ്കിലും, സമസ്തചരാചരങ്ങളിലും പ്രപഞ്ചോര്‍ജ്ജത്തിന്റെ നാദതരംഗങ്ങള്‍ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതൊരു സത്യമാണ്. കാരണം, ഓരോ തന്മാത്രയും ദൈവികമായ പ്രപഞ്ചനൃത്തത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ലോലവും സാന്ദ്രവുമായ എല്ലാറ്റിലുമുണ്ട് അതിന്റേതായ നാദവും താളവും. അത് കണ്ടെത്തുക, അതില്‍ ലയിക്കാനാവുക എന്നതാണ് ജീവിതത്തെ ധന്യവും ആനന്ദകരവുമാക്കുന്നത്. കലയും സാഹിത്യവും ധ്യാനവുമെല്ലാം ഇതിലേക്കുള്ള വഴികളാകാം.

ആഹതനാദവും അനാഹതനാദവുമുണ്ട്. ആഹതമെന്നാല്‍ ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നത്. അനാഹതനാദം നാദബ്രഹ്മമാണ്. പ്രപഞ്ചതാളക്രമത്തിന്റെ സൌന്ദര്യത്തെ പ്രത്യക്ഷീകരിക്കുന്ന അനാദിയായ സംഗീതത്തിന് കൊടുത്തിരിക്കുന്ന പേരാണിത്. അതിന്റെ തലം ആത്മാവിന്റെ ശ്രവണപഥമാണ്. ശബ്ദകോലാഹലങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ സംഗീതാസ്വാദനം അസ്സാധ്യമായതുകൊണ്ട്, നിശബ്ദമായ ഇടവേളകളെങ്കിലും ഇല്ലാത്തിടത്ത് പ്രപഞ്ചസംഗീതവുമായുള്ള ഉള്‍ച്ചേരല്‍ നടക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് സംഗീതദാമോദരത്തില്‍ ഇങ്ങനെ കാണുന്നത്‍: "ജപകോടി ഗുണം ധ്യാനം; ധ്യാനകോടി ഗുണോലയ." അതായത്, ഒരു കോടി മന്ത്രങ്ങള്‍ ജപിക്കുന്നതിന് സമമാണ് കേവലം ഒരു മാത്ര നിര്‍മ്മലമനസ്സാ ധ്യാനിക്കുന്നത്. ഒരു കോടി തവണയിങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നതിനു തുല്യമത്രേ, ഒരൊറ്റ തവണ ദൈവമനസ്സുമായി ലയിക്കാനാവുമെങ്കില്‍!

"വെളിച്ചം ദു:ഖമാണുണ്ണീ!"

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു കവി ഇങ്ങനെ പാടിയതെന്നു മനസ്സിലാക്കാന്‍ വളരെനാള്‍ ശ്രമിച്ചു. കണ്ടെത്തിയ ഈ ഉത്തരം തൃപ്തികരമാണോ എന്ന് വായനക്കാര്‍ തീരുമാനിക്കുക.

സ്നേഹിക്കുന്നവരെ എന്നും അലട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യമുണ്ട്: എന്തുകൊണ്ട് ആര്‍ക്കുംതന്നെ സ്നേഹത്തില്‍നിന്നു ദുഖത്തെ മാറ്റിനിര്‍ത്താനാവില്ല? അനുഭവത്തില്‍നിന്നു നമുക്കറിയാം, സ്നേഹം എപ്പോഴുംതന്നെ ദു:ഖവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കും. ദു:ഖമയമല്ലാത്ത സ്നേഹം വിരളമെന്നല്ല, അസ്സാധ്യംതന്നെയാണ്. പ്രതിസ്നേഹം കിട്ടാത്തതിന്റെ, തെറ്റുധാരണയുടെ, വേര്‍പാടിന്റെ, ചതിയുടെ ഒക്കെ വേദന സ്നേഹത്തിന്റെയാനന്ദത്തെ കുറയ്ക്കുകയോ തീര്‍ത്തും ഇല്ലാതാക്കുകയോ ചെയ്തേക്കാം. സ്നേഹിക്കുന്നവര്‍ക്ക് ഇതെന്നുമൊരു സമസ്യയാണ്. ഏവരും ഈ കടങ്കഥക്ക് ഉത്തരംതേടുന്നു. എന്നാല്‍ ആര്‍ക്കുംതന്നെ തൃപ്തികരമായ ഒരു വിശദീകരണം ഒട്ടു ലഭിക്കാറുമില്ല.

എന്നാല്‍, താത്ത്വികമായിട്ടെങ്കിലും അംഗീകരിക്കാവുന്ന ഒരുത്തരം ഒരു സെന്‍ഗുരു തരുന്നുണ്ട്. അതിങ്ങനെയാണ്. സ്നേഹിക്കുക എന്നത് ഒരു പ്രത്യാശയുടെ തുടക്കമാണ്. മറ്റൊരു വ്യക്തിയുമായി താദാത്മ്യപ്പെടാമെന്ന പ്രത്യാശ. ഇത് ആനന്ദദായകമാണ്. സ്നേഹിച്ചുതുടങ്ങുന്നവരെ അതു ത്രസ്സിപ്പിക്കും. അതൊരു പ്രകാശമാണ്, ഒരു പുതിയ കാഴ്ചപ്പാടിനുള്ള വെളിച്ചമാണ്. ഈ വെളിച്ചത്തിനു മങ്ങലേല്‍ക്കുകയെന്നാല്‍, വേദനയുടെ തുടക്കമായി. ഈ പ്രക്രിയ ഒരുപമയിലൂടെ വിശദീകരിക്കാം. നാം ഇരുട്ടത്ത് നില്‍ക്കുകയാണെന്നു വിചാരിക്കൂ. ഹെഡ് ലൈറ്റിട്ട് ഒരു വണ്ടി കടന്നുപോകുന്നു. അതോടെ അല്‍പനേരത്തേക്ക് നാം ഇരുട്ടിലായതുപോലെയാണ്. നേരത്തേതിലും കൂടുതല്‍ ഇരുട്ട് നമുക്കനുഭവപ്പെടും. സ്നേഹാനുഭൂതി എന്ന വിശേഷവെളിച്ചംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞയാള്‍ അതിന്റെ നഷ്ടത്തിലനുഭവിക്കുന്ന വേദനയും ഇതുപോലാണ്. അയാളുടെ മാനസികാവസ്ഥ പണ്ടത്തേതിലും കഷ്ടമായിത്തീരുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ശാശ്വതവും അഗാധവുമായ സ്നേഹം മിക്കവര്‍ക്കും അപ്രാപ്യമായിരിക്കുന്നത്? അതിനുള്ളയുത്തരം ഏവര്‍ക്കുംതന്നെയറിയാം, അവനവന്റെ ഭാഗത്ത് അതംഗീകരിക്കാന്‍ ആര്‍ക്കുമാവുന്നില്ലെന്നു മാത്രം. അതായത്, അഹന്തയുടെ ഇടപെടലാണ് എപ്പോഴും സ്നേഹത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നത്. അഹംബോധം ശക്തിയാര്‍ജ്ജിക്കുന്നിടത്ത് സ്നേഹമസ്സാധ്യമാണ്. സ്വയമില്ലാതാകാന്‍ പഠിക്കാതെ സ്നേഹിക്കാനാവില്ലതന്നെ. അവനവനെ നഷ്ടപ്പെടുത്താന്‍ ധൈര്യമുള്ളവര്‍ ചുരുക്കമായതിനാല്‍, ശരിക്ക് സ്നേഹിക്കാന്‍ കഴിയുന്നവരും ചുരുക്കമാണ്.


രതിയുടെ കാര്യത്തിലെന്നപോലെ തന്നെ, സ്നേഹത്തിലും, ഒന്നായിത്തീരുക എന്നയനുഭവം ചഞ്ചലിതമാണ്. സ്നേഹം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നയാനന്ദത്തിന്റെ ആ ഹൃസ്വാനുഭവം തുടരാനാകണമെങ്കില്‍ അവനവനിലേക്ക്‌, അഹത്തിലേക്ക്, ചുരുങ്ങിപ്പോകാതിരിക്കാന്‍ കഴിയണം. മറ്റു തരത്തില്‍ പറഞ്ഞാല്‍, തന്നിഷ്ടം മറക്കാന്‍ കഴിയണം. മാനുഷികമായി ഇതേതാണ്ട് അപ്രാപ്യമായ കാര്യം തന്നെയാണ്. അങ്ങനെ സ്നേഹത്തിന് എപ്പോഴും മുറിവേല്‍ക്കപ്പെടുന്നു. വീണ്ടും, സ്നേഹിക്കാനും സ്നേഹിക്കപ്പെടാനുമുള്ള ദാഹം മാത്രം ബാക്കിയാവുന്നു. അതുതന്നെ ദു:ഖകാരണം. അല്‍പനേരത്തെ ഒന്നാകല്‍ മറ്റൊന്നില്‍ അലിഞ്ഞുചേരുന്നതിന്റെ ഒരു പ്രതീകമായി മാത്രം അവശേഷിക്കുമ്പോള്‍‍‍ ഉള്ളില്‍ അതൃപ്തിയുടലെടുക്കുന്നു. പൂര്‍ണമായി മറ്റെയാളുമായി അലിഞ്ഞുചേരുകയെന്നാല്‍, അഹത്തെ പൂര്‍ണമായും അവഗണിക്കുക എന്നുതന്നെയാണ്. അതിന് കഴിവുള്ളവര്‍ എത്ര വിരളമെന്ന് സ്വാനുഭവത്തില്‍നിന്ന് നമുക്കേവര്‍ക്കുമറിയാം. അതുകൊണ്ടാണ്, സ്നേഹം മിക്കവര്‍ക്കും ദു:ഖപര്യവസായിയായി പരിണമിക്കുന്നത്.


അതു കഴിഞ്ഞോ? ഒരിക്കല്‍ സ്നേഹിതരും കമിതാക്കളുമായിരുന്നവര്‍ പരസ്പരം പഴിചാരുന്നു. ദു:ഖകാരണം തെരയപ്പെടുന്നത് എപ്പോഴും മറുവശത്താണ്‌. അവിടെ നന്ദികേടും ചതിയും ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു. സ്വന്തമഹം നീതിമത്ക്കരിക്കപ്പെടുകയാണ് എപ്പോഴും സംഭവിക്കുക. സ്നേഹത്തില്‍ അനിവാര്യമായി വന്നുഭവിക്കുന്ന നിതാന്തദു:ഖത്തില്‍നിന്ന് പഠിക്കാനാവുന്നയൊന്നുണ്ട്. സ്വന്തം എകാകിതയെക്കുറിച്ചുള്ളയവബോധം. സ്വന്തം ഏകാകിതയെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരാളെ അറിയിക്കുക എന്നതുതന്നെയാണ് സ്നേഹത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള യാചനയായിത്തീരുന്നത്. ഈ തിരിച്ചറിവ് ജീവിതത്തില്‍ അതിപ്രധാനമാണ്. കാരണം, മറ്റൊരാള്‍ക്ക് എന്നതുപോലെതന്നെ, ദൈവത്തിനും (ഈശ്വരചൈതന്യത്തിന്) നമുക്കുള്ളിലേക്ക് കടന്നുവരാനുള്ള ഒരേയൊരു വാതില്‍ അതുതന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ്, എല്ലാ യഥാര്‍ത്ഥ സ്നേഹാനുഭവവും ധ്യാനാത്മകതയിലേക്ക് നയിക്കുന്നത്. സ്നേഹിക്കുന്നവര്‍ സ്വാഭാവികമായിത്തന്നെ ധ്യാനത്തെ വിലമതിക്കാന്‍ പഠിക്കും. സ്നേഹിക്കുന്നവര്‍ക്ക് മാത്രമേ അതിന് കഴിയൂതാനും. പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു പ്രിയതമനും ഒരു പ്രിയതമയും തന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയില്ല എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ധ്യാനം അല്ലെങ്കില്‍ പ്രാര്‍ത്ഥന. അവിടെവരെയെത്താത്തവര്‍ എന്നും ദു:ഖിതരായിരിക്കും.


ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ അത്രയൊന്നും എളുപ്പമല്ലെങ്കിലും, സ്നേഹത്തെപ്പറ്റി ബുദ്ധന്‍ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളത് വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. സ്നേഹമാണ് പരമസത്യമെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ബുദ്ധന്റെ വാക്കുകള്‍ "ധര്‍മപദ"ത്തില്‍ ഇങ്ങനെ കുറിച്ചിരിക്കുന്നു. "സ്നേഹത്തില്‍' നിന്നു വെറുപ്പും അസൂയയും ഉയരുന്നതിനാല്‍ ഒന്നിനെയും സ്നേഹിക്കരുത്." എന്തായിരിക്കാം ഈ വാക്കുകളുടെ പൊരുള്‍? സ്നേഹിക്കുകയേ അരുത് എന്നാകില്ലല്ലോ അത്. ചിലതിനെ മാത്രം, ചിലരെ മാത്രം സ്നേഹിക്കുന്നതാണ് ദു:ഖത്തിനും സംഘര്‍ഷത്തിനും, വെറുപ്പിനും അസൂയക്കും കാരണമായിത്തീരുന്നത് എന്നായിരിക്കാം അദ്ദേഹമുദ്ദേശിച്ചത്. ആത്യന്തികമായി, അതിനര്‍ത്ഥം മറ്റൊന്നുമല്ല - എല്ലാറ്റിനെയും സ്നേഹിക്കുന്നവന് മാത്രമേ ഒന്നിനെയും വെറുക്കാതിരിക്കാനാവൂ. തിരിച്ചും പറയാം: ഒന്നിനെയും വെറുക്കാത്ത ഒരുവന്/ഒരുവള്‍ക്ക്‌ മാത്രമേ ആരെയെങ്കിലും, എന്തിനെയെങ്കിലും, സ്നേഹിക്കാനാവൂ.


ഒരു പക്ഷേ, ഒരു ബുദ്ധന് മാത്രമേ ഇതുള്‍ക്കൊള്ളാനാവൂ. പരമസത്യം പാതി വഴി നടക്കുന്നവര്‍ക്കുള്ളതല്ലല്ലോ. ബുദ്ധന്മാര്‍ മാത്രമേ ബുദ്ധനില്‍ നിന്നു പഠിക്കുകയുണ്ടായിട്ടുള്ളൂ എന്ന്  ബോധിവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകള്‍ എന്ന കൃതിയില്‍ ശ്രീ
പി.എന്‍. ദാസ് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഇതുകൂടി അദ്ദേഹം കുറിച്ചിരിക്കുന്നു: "അധീശത്വം, ആശ്രിതത്വം, ഉടമസ്ഥത, ഉത്തരവാദിത്തം, ആത്മാനുകമ്പ, എന്നിവയൊന്നും സ്നേഹമല്ല. സ്നേഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്ന വിഷാദവും സ്നേഹമല്ല. പിന്നെയെന്താണ് സ്നേഹം? ഇവയെയെല്ലാം ഇല്ലാതാകുന്നതാണത്. എങ്ങനെ സ്നേഹിക്കണമെന്നു നിങ്ങള്‍ അറിയുമ്പോള്‍, നിങ്ങള്‍ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നപ്രകാരമെല്ലാം ചെയ്യാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്കു കഴിയുന്നു." സ്നേഹത്തെ പുറത്തുനിന്നു കിട്ടുന്ന സുഖമായി കണ്ടാല്‍ അതില്‍നിന്ന് ദു:ഖം ജനിക്കുക അനിവാര്യമാണ്. എന്നാല്‍ സ്നേഹത്തെ ഉള്ളില്‍നിന്നു വരുന്ന സന്തുഷ്ടിയായി അനുഭവിക്കാമെങ്കില്‍, അതു ശാശ്വതമായിരിക്കുമെന്ന് നമുക്ക് ഉപസംഹരിച്ചു പറയാം. സ്വന്ത മനസ്സില്‍ ഒരാള്‍ ഖനനം ചെയയ്തെടുക്കുന്ന വെളിച്ചമാണ് സുഖത്തെ തരുന്നത്. അല്ലാത്തവ, വെളിച്ചമെന്ന് തോന്നിയാലും, ദു:ഖമേ തരൂ.

ഇത്രയുമായിട്ടും, "വെളിച്ചം ദു:ഖമാണുണ്ണീ" എന്ന് മഹാകവി അക്കിത്തം കാവ്യഭാവന നെയ്തത് ഏതര്‍ത്ഥത്തിലാണെന്ന്‌ ഒട്ടും തന്നെ വ്യക്തമല്ലായെന്ന് വായനക്കാര്‍ കെറുപറഞ്ഞാല്‍ അതില്‍ വാസ്തവമുണ്ട്. വെളിച്ചം സ്നേഹത്തിനു പര്യായമെന്നോണം എടുത്താണ് മുകളിലത്രയും കുറിച്ചത്. അല്പംകൂടി ആന്തരികവും ക്ലിപ്തവുമായ വിശകലനംതേടി ഞാനെത്തിയത്, ഓഷോയിലാണ്. ജീവിതം ലൈംഗികോര്‍ജ്ജമാണ് എന്ന കൃതിയില്‍ അദ്ദേഹം പങ്കുവയ്ക്കുന്ന ചില ഉള്‍ക്കാഴ്ചകള്‍ ഇവിടെ നമുക്ക് ഉപകരിക്കുന്നവയാണ്. വോള്‍ട്ടയര്‍ പറയാറുണ്ടായിരുന്നത്രേ, നിങ്ങള്‍ നിങ്ങളുടെ വാക്കുകളെ ആദ്യമേതന്നെ നിര്‍വചിക്കാതെ നിങ്ങള്‍ക്ക് ആശയവിനിമയം സാദ്ധ്യമല്ല. എന്നാല്‍ അതസ്സാദ്ധ്യമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, നിങ്ങള്‍ക്ക്‌ വെളിച്ചത്തെ നിര്‍വചിക്കേണ്ടതുണ്ട്‌. അപ്പോള്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ഇരുട്ടിനെ അവിടേയ്ക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടിവരും. എന്നാല്‍ എന്താണ് ഇരുട്ട് എന്ന്‌ ചോദിച്ചാല്‍, നിങ്ങള്‍ക്ക് വീണ്ടും വെളിച്ചത്തെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരും. ചുരുക്കത്തില്‍, എല്ലാ നിര്‍വചനങ്ങളും ചാക്രികമാണ്. അതിന്റെ വിപരീതമില്ലാതെ, ഒരു പദത്തെയും നിര്‍വചിക്കാനാവില്ലാത്തതിനാല്‍, ഒന്നിനെ നമ്മള്‍ മറ്റൊന്നുകൊണ്ട് വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇതൊരു കൌശലമാണ്; അത്ര ഫലപ്രദമല്ല താനും.


ഓരോന്നും അതിന്റെ വിപരീതത്തോടോത്തു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അത്യാനന്ദത്തെ അനുഭവിക്കുന്നവന് തീവ്രദു:ഖവുമുണ്ടായിരിക്കും എന്നാണ് ഓഷോയുടെ കണ്ടെത്തല്‍. ഇരുട്ടില്ലാതെ വെളിച്ചവും ദു:ഖമില്ലാതെയാനന്ദവും നേടുകയെന്നത് മനുഷ്യന്റെ പരിമിതികള്‍ക്കപ്പുറത്താണ്. ഞാന്‍ പ്രബുദ്ധനാണ് എന്നൊരാള്‍ പറഞ്ഞാല്‍, അയാള്‍ ഒട്ടും പ്രബുദ്ധനല്ലായെന്ന്‌ ധരിച്ചുകൊള്ളുക എന്ന്‌ ഉപനിഷത്തുകള്‍ താക്കീതുചെയ്യുന്നുണ്ട്. പ്രബുദ്ധനാകുക അസ്സാദ്ധ്യമാണെന്നല്ല, പക്ഷേ, അതിന് ചില നിബന്ധനകളുണ്ട്. മനുഷ്യന്‍ അവനവനില്‍ തന്നെ പരിമിതികളുടെ കൂമ്പാരമാണ്. അവനെ ബാധിക്കുന്നതിനെല്ലാം അവയുടെ എതിരുകളുമുണ്ട്. ഈ വിപരീതങ്ങളെ സമന്വയിപ്പിക്കുക, പരിമിതികളെ കവച്ചുവയ്ക്കുക എന്നതാണ് ധ്യാനത്തിന്റെ വഴി. അതെങ്ങനെയെന്നു മനസ്സിലാക്കാമോ എന്ന്‌ നോക്കാം.


സാധിക്കുമ്പോളൊക്കെ വിശാലമായ ഒരു ഭൂതലത്തിലേയ്ക്കോ, മലനിരകളിലേയ്ക്കോ, സമുദ്രത്തിന്റെ നോക്കെത്താത്ത വിസ്ത്രുതിയിലേയ്ക്കോ കുറേനേരം കണ്ണുനട്ടിരിക്കുക ഒരു സെന്‍ വ്യായാമമാണ്. കാരണം, അതു മനസ്സിനെ വികസിപ്പിക്കും. മനസ്സെന്നത് ഏറ്റവും ഇടുങ്ങിയ ഒരു സംവിധാനമാണ്. പരിധികളെ സൃഷ്ടിക്കുക, സ്വന്തമായ ഇടുങ്ങിയ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ നിരന്തരം കാര്യകാരണങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുക എന്നതൊക്കെയാണ് അതിന്റെ ജോലി. അതില്‍പ്പെടുന്നു വേലികളെയും വ്യത്യാസങ്ങളെയും തിരഞ്ഞുപിടിച്ച്, എല്ലാം അതിനുള്ളിലൊതുക്കുകയെന്നത്. എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും ആപേക്ഷികങ്ങളാണ്. 'ഞാന്‍ വേറെയാണ്' എന്ന അസ്തിത്വബോധമാണ് പരിധികളെയുണ്ടാക്കുന്നത്‌. അതില്‍നിന്നൊരു വിടുതല്‍കിട്ടുന്നതിന് ദൂരേയ്ക്കുള്ള ദൃഷ്ടി സഹായിക്കും. ദൂരേയ്ക്ക് നോക്കുമ്പോള്‍, ഒരാള്‍ അയാളില്‍ നിന്ന് തന്നെ അകലുകയും പ്രപഞ്ചവിസ്തൃതിയോടടുക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുക.


ഭൂമിയില്‍ ഒറ്റക്കായിപ്പോയ ഒരാളെ സങ്കല്‍പ്പിക്കുക. വിപരീതങ്ങള്‍ എന്തെന്നറിയാന്‍ അയാള്‍ക്ക്‌ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാവും. നന്മയും തിന്മയും, ആണ്‍പെണ്‍ വ്യത്യാസങ്ങള്‍, രൂപസൌന്ദര്യവും അതിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലും, സമ്പത്തും ദാരിദ്ര്യവുമൊന്നും അയാള്‍ക്ക്‌ ബാധകമാവില്ല. കാരണം, താരതമ്യത്തിന് അയാളുടെ ലോകത്ത് വകയില്ലതന്നെ. ഇനി നമുക്ക് വെളിച്ചത്തിലേയ്ക്ക് വരാം. വെളിച്ചം കണ്ണിന്റെ ഒരു പ്രതിഭാസമാണ്. കണ്ണില്ലാത്ത പ്രപഞ്ചത്തില്‍, എത്ര സൂര്യന്മാര്‍ കത്തിനിന്നാലും, വെളിച്ചമില്ല. വളരെ ചെറിയ ഒരു തരംഗവ്യാപ്തിക്കുള്ളില്‍പെടുന്ന സൌരോര്‍ജ്ജം കണ്ണുകളാല്‍ വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നതാണ് വെളിച്ചം. ആ വ്യാഖ്യാനമില്ലാത്തിടത്തു ഇരുട്ടാണ്‌. ഇങ്ങനെ നാം 'ഉണ്ടാക്കുന്ന' വെളിച്ചമാണ് നമ്മെ എല്ലാവിധ സങ്കുചിതത്വത്തിലേയ്ക്കും വലിച്ചിഴക്കുന്നത്. നാം കാണുന്നതാണ് വാസ്തവം, സത്യം, എന്ന്‌ നാം ധരിച്ചുപോകുന്നു. ഈയര്‍ത്ഥത്തില്‍, ഓരോ ഇന്ദ്രിയവും നമ്മെ നമ്മിലേയ്ക്ക് ഒറ്റപ്പെടുത്തി കബളിപ്പിക്കുകയാണ്. അവ കാണിക്കുന്നതിലേയ്ക്ക് നാം അറിയാതെതന്നെ ചുരുങ്ങിപ്പോകുന്നു. അതെല്ലാം ഏതോ പ്രതിഭാസത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയതരി മാത്രമാണെന്നും, അതിനൊക്കെയപ്പുറത്ത് പരമാര്‍ത്ഥത്തിന്റെ വിശാലത ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടെന്നുമാണ് ദൂരേയ്ക്ക് കണ്ണോടിക്കുമ്പോള്‍, നാം തിരിച്ചറിയുന്നത്‌. പലപ്പോഴും ഇത്തരമനുഭവങ്ങള്‍ ധ്യാനത്തിന്റെ ഒരു നിമിഷത്തെ നമുക്ക് ദാനം ചെയ്തെന്നുവരാം. അനന്തമായതിനെ കാണാന്‍ പഠിക്കുക എന്നതാണ് ധ്യാനം. എല്ലാവിധ വിഭജനത്തില്‍നിന്നും മുക്തിനേടുന്നവന്‍ ബുദ്ധനായിക്കഴിഞ്ഞു. അതോടേ മുക്തി നേടുന്നവന്‍ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനാവുകയാണ്. അല്ലെങ്കില്‍ അവിടെ വീണ്ടും വിഭജനം നിലനില്‍ക്കും. "ഞാന്‍" മുക്തി നേടുക എന്നത് മുക്തിയല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ബുദ്ധന്‍ പറയുന്നത്, ധ്യാനിക്കരുത്, ധ്യാനത്തിലാവുകയാണ് വേണ്ടത് എന്ന്‌. ധ്യാനിക്കുമ്പോള്‍, "ഞാന്‍" ആണത് ചെയ്യുന്നത്. ധ്യാനമാകട്ടെ, അങ്ങേയറ്റത്തെ ശൂന്യതയിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനമാണ്. ഏത്‌ പ്രവൃത്തിയും പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവന്‍ മറഞ്ഞുപോകുന്നതിന്റെ അനുപാതത്തിലാണ് ആനന്ദമായി പരിണമിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ വരുമ്പോള്‍, ആരെന്നും എന്തിനെന്നുമുള്ളത് അപ്രസക്തമാകുന്നു. കാരണം, എല്ലാ ലക്ഷ്യവും പരിമിതിയാണ്. ജീവിതത്തെ മുഴുവന്‍ അര്‍ത്ഥം, ഉപയോഗം, ലക്ഷ്യം എന്നിവയുരുവിട്ടുകൊണ്ട് തള്ളിനീക്കുന്നത് മതവിരുദ്ധവും അശ്ലീലവുമാണെന്ന് ലാവോത്സു എന്നേ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലക്ഷ്യമില്ലാതെവരുമ്പോള്‍, പ്രവൃത്തി ഒരു കളിയായിത്തീരുന്നു. പ്രപഞ്ചം ദൈവത്തിന്റെ ലീലാവിനോദമാണെന്നും നമുക്കതില്‍ പങ്കാളികളാകാമെന്നും പറയുന്നത് ഈയര്‍ത്ഥത്തിലാണ്. ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ആകുലതയില്ലാതെ കര്‍ത്തവ്യനിരതനാകുക എന്ന്‌ ശ്രീകൃഷ്ണന്‍ അര്‍ജുനനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. അതു ചെയ്യാനാകണമെങ്കില്‍, കാണപ്പെടുന്ന ഈ പ്രപഞ്ചം പൊള്ളയായ ഒരു പുറംതോടുമാത്രമാണെന്ന സത്യം കണ്ടെത്തേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. നമ്മുടെ മനസ്സിനറിയാവുന്നത് ഈ പുറംതോട് മാത്രമാണ്, അതില്‍ കുടുങ്ങിപ്പോകരുത് എന്ന്‌ സ്വയം ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം.


വെളിച്ചം ദു:ഖമാകുന്നത്, അതു (വെളിച്ചം) ചിലതെല്ലാം നമുക്ക് വെളിപ്പെടുത്തിത്തരുന്നു എന്ന മിഥ്യാധാരണ മൂലമാണ്. അപ്പോള്‍ നാം ചിലതൊക്കെ കാണുന്ന, ചിലതൊക്കെ അറിയുന്ന ആരോ ആയിത്തീരുന്നു. എന്നാല്‍, ഈ 'ആരോ' നമ്മുടെ ശരിയായ സത്തയുടെ മുമ്പില്‍ ഒന്നുമല്ല. അതിന്റെ ഒരു തരിപോലുമല്ല. അതാണ്‌ വെളിച്ചം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന വലിയയപകടം. സത്യത്തില്‍, നമുക്ക് കിട്ടുന്ന നേരിയ വെളിച്ചം നാം കാണാത്തതിനെയെല്ലാം മറച്ചുകളയുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇതെപ്പറ്റി അജ്ഞതയില്‍ കഴിയുന്നവര്‍ക്ക് കുഴപ്പമൊന്നും തോന്നണമെന്നില്ല. എന്നാല്‍, അവബോധത്തിലേയ്ക്കുള്ള  അഭിരുചിയുള്ളവര്‍ 'വെളിച്ചത്തെ' ദു:ഖകാരണമായി തിരിച്ചറിയുന്നു. എല്ലാ യഥാര്‍ത്ഥ കവിയിലും ബുദ്ധത്വത്തിന്റെ ഒരംശമുണ്ടായിരിക്കും. അതുകൊണ്ട്, "വെളിച്ചം ദു:ഖമാണുണ്ണീ" എന്നയാള്‍ക്ക് പാടേണ്ടിവരുന്നു.

നിരത്തില്‍  കാക്ക  കൊത്തുന്നു
ചത്ത പെണ്ണിന്റെ കണ്ണുകള്‍; 
മുല ചപ്പി വലിക്കുന്നു 
നരവര്ഗനവാതിഥി.
......(കണ്ടിടും) കവി ചൊല്ലുന്നു 
ഭാവിപൌരനോടിങ്ങനെ:
'വെളിച്ചം ദു:ഖമാണുണ്ണീ  
തമസ്സല്ലോ സുഖപ്രദം!'